Chiều 28/5 tại Hà Nội, lễ khai trương đường hầm tàu điện dát vàng thử nghiệm đầu tiên của Việt Nam đã được diễn ra. Lần đầu tiên các phóng viên được trực tiếp bước vào một đường hầm tàu điện ngầm và chứng kiến đoàn tàu chạy thử ngay dưới lòng đất.

Công trình do Công ty TNHH Hòa Bình nghiên cứu và xây dựng, với đoạn hầm dài 70m được hoàn thiện sau chưa đầy hai tuần thi công. Dự án gây chú ý khi được giới thiệu có thể rút ngắn đáng kể thời gian xây dựng metro, đồng thời giảm mạnh chi phí đầu tư so với các phương pháp hiện nay.

Trao đổi với phóng viên Đô thị mới bên lề sự kiện, ông Nguyễn Hữu Đường - Chủ tịch Công ty TNHH Hòa Bình đã chia sẻ về ý tưởng xây dựng tuyến metro ngầm, những khác biệt trong công nghệ thi công, cũng như khát vọng để doanh nghiệp Việt Nam có thể làm chủ các dự án hạ tầng quy mô lớn ngay trên chính quê hương mình.

PV: Điều gì khiến ông dành nhiều năm và nguồn lực lớn để theo đuổi việc nghiên cứu các công trình như đường tàu điện ngầm này?

Doanh nhân Nguyễn Hữu Đường: Năm nay tôi bước sang tuổi 73. Thực ra, ý tưởng về đường tàu điện này chúng tôi đã nghiên cứu từ cách đây 4 năm. Điều mà chúng tôi mong muốn không đơn thuần là làm ra một công trình, mà là để thế giới biết đến trí tuệ Việt Nam, biết rằng người Việt Nam hoàn toàn có thể làm được những công trình hiện đại nếu dám nghiên cứu, dám đổi mới và tìm ra phương pháp hiệu quả nhất.

Tôi rất tự hào là người Việt Nam. Tôi tin dân tộc mình rất thông minh và hoàn toàn có khả năng làm chủ công nghệ. Chính vì thế, chúng tôi chấp nhận bỏ tiền, bỏ công sức để nghiên cứu các giải pháp về đường cao tốc, tàu điện trên cao, tàu điện ngầm… với mong muốn sau này có thể chuyển giao cho Nhà nước, giúp tiết kiệm tiền thuế của người dân.

Hệ thống mà chúng tôi nghiên cứu hướng đến tự động hóa rất cao. Từ quan trắc độ võng, độ nghiêng, độ lún cho đến vệ sinh, phun rửa đều được tự động hóa. Có những đoạn đường ngầm dài hàng chục kilomet gần như không cần người vận hành trực tiếp. Ngay cả đoàn tàu thử nghiệm hôm nay cũng là tàu không người lái. Chi phí chế tạo khoảng 1,5 tỷ đồng, còn tàu mạ vàng có chi phí lên tới 9 tỷ đồng. Nếu áp dụng đồng bộ công nghệ làm tàu điện vào đường hầm tàu điện này thì giá thành xây dựng metro có thể giảm rất mạnh so với hiện nay.

Tôi mong rằng khi doanh nghiệp Việt Nam làm chủ được công nghệ, chúng ta không chỉ tiết kiệm chi phí trong nước mà còn có thể tham gia đấu thầu quốc tế, cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài.

PV: Ý tưởng xây dựng tuyến đường tàu điện ngầm đặc biệt này bắt đầu như thế nào, thưa ông?

Doanh nhân Nguyễn Hữu Đường: Ngày 8/5, chúng tôi nhận được thông tin về việc tuyến đường sắt đô thị Văn Cao - Hòa Lạc được đề xuất chuyển toàn bộ sang phương án đi ngầm. Trước đây chỉ khoảng 6,5km đi ngầm, nhưng theo đề xuất mới thì toàn tuyến có chiều dài khoảng 39,58km đều sẽ là đường ngầm. Sau khi nghiên cứu, chúng tôi quyết định triển khai ngay một đoạn hầm thử nghiệm dài 70m. Công trình được khởi công từ ngày 16/5 và đến ngày 28/5 đã hoàn thành.

Hôm nay, các bạn vừa chứng kiến đoàn tàu chạy thử với tải trọng 10 tấn, tương đương khoảng 150 người. Thiết kế ban đầu của đoàn tàu chỉ dành cho khoảng 80 người, nhưng trọng tải của thử tải là gần 200%. Kết quả đo độ võng của công trình chỉ khoảng 1mm, trong khi tiêu chuẩn cho phép của Việt Nam và quốc tế là 12,5mm. Điều đó cho thấy công trình đáp ứng tốt các yêu cầu an toàn và vận hành.

PV: Xin ông chia sẻ thêm về công nghệ thi công đường ngầm này khác gì so với các tuyến metro đang triển khai hiện nay tại Hà Nội và TP.HCM?

Doanh nhân Nguyễn Hữu Đường: Hiện nay cả Hà Nội và TP.HCM đều đang triển khai các tuyến metro. Theo định hướng phát triển hạ tầng giao thông đô thị, trong vài năm tới hai thành phố cần xây dựng hàng trăm kilomet đường tàu điện ngầm. Điểm khác biệt trong giải pháp của chúng tôi là chi phí xây dựng chỉ khoảng 20-30% so với mức đầu tư hiện nay, còn thời gian thi công tối đa khoảng một năm.

Cụ thể, chúng tôi sử dụng cọc ly tâm ép sâu xuống lòng đất từ 25-30m để tạo nền chịu lực. Khi tải trọng của cọc ly tâm này đạt được 350 tấn - 1 cọc đường kính 500 và 450 tấn - 1 cọc đường kính 600 thì chúng tôi tiến hành đào hầm. Đặc biệt, tuyến hầm chỉ nằm cách mặt đất khoảng 8m thay vì phải đào sâu tới 25-30m như phương pháp truyền thống, còn phía trên chúng tôi sử dụng kết cấu panel.

Hiện chúng tôi cũng đang đề xuất được thực hiện thử nghiệm đoạn tuyến dài 1km trên tuyến Văn Cao - Hòa Lạc. Trong đó có khoảng 850m hầm và 150m nhà ga, với mục tiêu hoàn thành trong 90 ngày, chi phí chỉ bằng 25-30% giá thành mà TP Hà Nội đang chi trả cho các nhà đầu tư thi công. Sau khi hoàn thiện, chúng tôi sẵn sàng bàn giao toàn bộ giải pháp kỹ thuật và biện pháp thi công cho Nhà nước để tổ chức đấu thầu rộng rãi.

Hiện nay Hà Nội cũng đang thi công đào các đường cống thoát nước, tôi cho rằng nếu kết hợp cùng thi công metro, ở dưới là đường tàu điện ngầm ở trên là hệ thống thoát nước thì thì có thể tiết kiệm rất nhiều chi phí và thời gian. Theo tính toán của chúng tôi, chỉ trong khoảng một năm, Hà Nội hay TP.HCM hoàn toàn có thể phát triển thêm hàng trăm kilomet đường tàu điện ngầm ngầm.

PV: Công trình được hoàn thành trong thời gian rất ngắn. Ông có thể chia sẻ thêm về quá trình thi công và ý nghĩa của buổi khánh thành hôm nay?

Doanh nhân Nguyễn Hữu Đường: Với công trình này, Công ty Hòa Bình thi công cầu cạn 4 tầng chỉ trong 8 ngày. Khi các chuyên gia nước ngoài đến xem, họ không tin điều đó có thể thực hiện được, bởi theo thông lệ quốc tế, từng ấy thời gian chỉ đủ làm một tầng. Tôi nói vui với họ rằng, người Việt Nam có tinh thần Thánh Gióng. Nếu có quyết tâm và cách làm phù hợp thì tốc độ sẽ rất khác. Đối với đoạn hầm này, toàn bộ quá trình thi công đều được ghi hình, lưu lại từng ngày.

Sau buổi thử tải hôm nay, chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ báo cáo gửi các cơ quan chức năng. Nếu được chấp thuận triển khai tiếp, chúng tôi tin rằng có thể hoàn thành thêm 1km tuyến metro chỉ trong khoảng 90 ngày, với tốc độ khai thác khoảng 120km/h và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Hôm nay, việc thử tải với 10 tấn trên đoàn tàu nhằm kiểm tra toàn diện độ an toàn, độ võng và khả năng vận hành thực tế của công trình. Với chúng tôi, đây không chỉ là một cuộc thử nghiệm kỹ thuật, mà còn là mong muốn chứng minh rằng doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể tự nghiên cứu, tự xây dựng những công trình hạ tầng hiện đại ngay trên đất nước mình.

- Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!